O mundo Mumin

Tove_Jansson_1956Sushi Books non deixa de darnos agradables sorpresas. A última é a incorporación ao seu catálogo das obras de Tove Jansson (Helnsiki, 1914-2001), a célebre escritora infantoxuvenil e pintora finlandesa de expresión sueca que creou os non menos famosos Mumin, seres imaxinarios que se popularizaron en toda Europa e dos que se teñen feito series, películas e numerosas adaptacións a diferentes formatos.

Moisés Barcia, responsable último do selo editorial, é quen nesta ocasión se encarga tamén da tradución de dous dos títulos referenciais da autora: A chegada do cometa e mais O sombreiro do mago, xustamente os volumes cos que en 1946 e 1948 gañou prestixio internacional a autora.

O máxico, emotivo e imaxinativo mundo dos Mumin é un universo consistente que serve como parábola marabillosa para ir deitando toda unha visión da nosa realidade. As aventuras que viven os habitantes de Val Mumin dentro e fóra da súa contorna, mesmo as trepidantes viaxes que levan a cabo, van defrontándoos cos obstáculos da existencia para facerlles ir aprendendo a superalos e medrar en sabedoría e bondade.

Estes seres, mestura de trolls nórdicos e de puerís hipopótamos, fanse querer e, a pouco que se lles conceda o favor dunhas páxinas de lectura, ben pronto un se verá mergullado o sombreiro do magonas angueiras de Mumintroll, Osmón e Sniff e outros personaxes a cal máis fantástico, que igual descobren sombreiros máxicos que defenden o seu territorio da ameaza dun cometa, o mesmo parolan coa formiga-león que pasean pola Illa dos hatifnatas, e todo acompañados do Rubí Rei, do palangre de Snork, maletas misteriosas e bailes inauditos.

As ilustracións destes libros, obra tamén da propia Jansson, son outro atractivo que engaiola. Presta recomendar libros así, felices volcáns de ilusión que enfeitizan e dan calor aos espíritos aterecidos.

Publicado en Crítica literaria, Literatura infantoxuvenil, Tradución | Etiquetado , , , , | Deixa un comentario

Os ‘Halos’ de Díaz Castro

john rutherfordUn dos eidos nos que a memoria e o legado de Díaz Castro foi mellor tratado é, sen dúbida, o das traducións. A parte das múltiples versións de poemas emblemáticos como “Penélope”, destacan algunhas translacións do libro Nimbos. A unha delas, a inglesa publicada pola Small Station Press que guían con tanto ben Tsvetanka Elenkova e Jonathan Dunne, quero referirme.

Halos é o título co que o eminente profesor John Rutherford da Oxford University verteu a obra referencial de Díaz Castro. Un traballo, quero salientalo, de impecable factura, que non só foi escrupulosamente respectuoso coa semántica e a pragmática da poética diazcastriana, senón que tamén a acomodou métrica e ritmicamente, conseguindo que a lingua anglosaxoa estendese o manto sobre os versos maxistrais do  poeta.

Acompáñase Halos dun breve pero nutricio prólogo do tradutor no que este dá conta dalgúns aspectos do seu traballo, pero, antes nada, presenta para o público anglófono o poeta e, debe dicirse, faino con tanta capacidade de síntese coma acuidade, pois poucas veces tan pouco di tanto.

Ten de se ponderar no que vale un esforzo como o que supón a publicación de Halos. Grazas a el poderán achegarse á escrita transcendente, íntima e filosófica de Díaz Castro xentes doutras latitudes que o descoñecían ata agora. E aí reside a responsabilidade e o mérito de Rutherford e a Small Station Press, quen apostaron pola escrita do de Guitiriz coa mesma convicción e bo facer cos que no seu día foron traducindo ao inglés outros autores fundamentais como Lois Pereiro, Álvaro Cunqueiro, Celso Emilio Ferreiro ou Rosalía de Castro.

cuberta halosNese olimpo incontestable de poetas está tamén agora Xosé María Díaz Castro. El, que amaba ante todo o verso e a profesión tradutora, ficaría inmensamente agradecido ao ver este Halos.

Os que devocionamos a súa obra non podemos menos que dicilo e congratularnos de que haxa lectores como Tsvetanka Elenkova e Jonathan Dunne e artífices de pontes de palabras tan maxistrais como John Rutherford.

[Galicia Confidencial, 14-10-2014]

Publicado en Crítica literaria, Tradución | Etiquetado , , , , | Deixa un comentario

Radiocrítica 17-11-2014

Detalle ventá Ames RadioVelaquí unha nova Radiocrítica emitida o luns día 17 de novembro en Ames Radio (107.2 FM, accesible on line aquí). Nesta ocasión falei con Nazaret López de  A maleta de Victoria Kent, de Xerardo AgraFoxo (I, 0:30); Fulguración e silencio, de Xavier Rodríguez Barrio (4:22), Álvaro Cunqueiro o los disfraces de la melancolía, de Anxo Tarrío (9:04) e Os amigos de Santi, de Araceli Gonda e Xosé Tomás (13:02).

Audio 1

Publicado en Crítica literaria, Radiocrítica | Etiquetado , , , , , , , | Deixa un comentario

Memoria do camiño

as voces da mascaraUnha década. Ese é o tempo que demorou Arcadio López-Casanova en dar forma ao seu último poemario, As voces da máscara, publicado na colección Currupa Literaria do Centro PEN Galicia baixo a dirección de Xabier Castro Martínez.

Síntese e decantación. Velaí a esencia que revela este novo libro respecto do dilatado conxunto da escrita do poeta lugués, unha das traxectorias verdadeiramente senlleiras da literatura galega do noso tempo.

As voces da máscara ten unha estrutura tripartita implementada por un poema “Pórtico” (“Nós, os encadeados”) e outros dous de “Epílogo” (“É o meu mundo este mar…” e mais “Soñas o Tempo fronte ó mar…”). Logo dese verso introito, verdadeira carta de navegación para dar coas cicatrices do clan, compás que marca o norte das feridas e derrotas, das condenas e os soños naufragados, vai o septeto de composicións en homenaxe a nomes maiores da nosa tradición literaria: Rosalía, Pondal, Curros, Castelao, Otero Pedrayo, Pimentel e Aquilino. Estas nenias de López-Casanova dialogan con eles e os seus textos, imaxínanos en momentos claves da súa biografía e, dende eses instantes de fulguración, de epifanía, vanse deluvando as luces e as sombras da Rosalía que se despide do mar de Carril; o Pondal bárdico que convoca as hordes de Futuro fronte ao dolmen de Dombate; o Curros que marcha definitivamente para a América da que xa non regresará; o Castelao que comeza o seu descanso na Chacarita; o Otero Pedrayo pervagador das ruelas do Santiago eterno; o Pimentel intérprete dos solpores eternos da Praza Maior de Lugo; o Aquilino que remansa o Tempo estantío e pastorea os días e o bafexar dos bois inmortais en Lamanide.

Tras deste setestrelo de enunciación histórica comparece a memoria persoal no tríade de “Intermedio: tres olladas no tempo”. Aquí son os días da infancia na Casa Grande do Páramo, os da mocidade de loairas do “Memorial de Compostela”, tamén si o “Recordatorio final” da Casa da Blanquería, estancia mediterránea, acubillo do poeta errante, bálsamo para o éxodo sentimental.

Arcadio López CasanovaAo alustro do camiñar persoal sucede o construto do tempo do mitos, da “Mítica da desposesión” nas figuras de “Orfeo”, “Edipo”, “Antígona”, “Electra” e “Orestes”, arquetipos simbólicos que entremesturan as súas dimensións significantes coa dos periplos colectivo e persoal das outras dúas seccións, tecendo unha estrutura proxectante, de secantes que interseccionan e adquiren dimensión plena na arquitectura do integral.

Por remate, o “Epílogo” é un canto salvífico no paraíso de Ondara, espacialización idealizada, paisaxe dos desexos nas que habita Amor, a compañeira inseparable, a muller que camiña de par, a luz dos días cinsentos e o sentido na debacle na que tantas veces se tremelece. Tras tanto desvalemento e desposesión, logo de desterros e transterros, reverdece a esperanza xunto á amada que, “entre o lume dos laranxos acendidos/ delourada de sol” se ergue “vencedora do Tempo”.

Imposible compendiar en palabras breves a ourivería prodixiosa da estilística destes versos, onde os tropos e figuras, os recursos morfosintácticos, pragmáticos, fónicos e outros arboran un edificio literario que ten coiraza lírica e peito paradramático, que metamorfosea polifónico e se reprega escénico.

Grande este As voces da máscara. Máis aínda, admirable por canto vén da man dun autor que é xa un clásico en vida e que, lonxe de periclitar na súa impecable dicción, demostra, libro tras libro, que os vellos poetas, coma os roqueiros mellores, nunca morren.

[El Ideal Gallego e Diario de Ferrol, 9-11-2014]

Publicado en Crítica literaria, Poesía galega actual | Etiquetado , | Deixa un comentario