Parlamento das Letras: Juan Tallón

Juan TallonJuan Tallón é como eses boxeadores imposibles que semellan tocados dende o momento mesmo de subirse ao ring. Bailan de aquí a acolá polo cuadrilátero adiante como se nesa danza zombie lles fose a vida, sabedores de que a vitoria lles vira os ollos tras cada caída, pero convencidos de que ese inverosímil regreso dos abismos é un resistirse que fará que nada poida vencelos.

Así é a súa literatura, unha singularísima mestura de descremento e desesperanza que, a forza de derrotada, consegue o efecto desexado: persuadirnos de que ren é imposible se se sabe agardar sazón, se se está atento e, sobre todo, se as cartas se xogan ben.

A Tallón encántalle destripar a escrita, facerlle autopsias ao novelado, soñar moscas e idear as preguntas perfectas que son decote as que non teñen resposta e, ao final, deixar que a morte veña docemente a confirmar que se vive para ir índose con elegancia, a poder ser cun whisky dobre sen aditamentos mexeriqueiros e unha boa rabona ao Destino e as compañas nos minutos de desconto.

Inconfundiblemente metaliterario, lostregueante nese seu dicir seco de trago curto, Tallón deixa que o daimon que leva dentro lle dite cafurnadas de humor mouro e alma impenitente, ecos da mellor filosofía da escola de Vilardevós que soben e soben a aposta ata o límite, ata dar con un escribindo na brétema do descoñecido, ata render o lector.

Van aquí as súas palabras, mastigadas como tabaco que proe no tasto e pula por saír, cichar de verdades tal luminoso petróleo.

pregunta perfecta—¿Cando, onde e da man de quen publicaches os teus primeiros textos?

Neses días que un quería parecer escritor a toda costa, en lugar de selo, sen máis, publiquei en 1997 unha biografía sobre Jacinto Santiago, xornalista, mestre e activista político asasinado en 1936. Foi un empeño persoal de Luis Rivas Villanueva. Eu era novo e cego, en fin.

—¿Cal das túas obras cres que foi mellor tratada e cal pasou máis desapercibida para o público e/ou a crítica? ¿Por que cres que recibiron ese trato desigual?

Fin de poema e El váter de Onetti foron ben tratadas, incluso Manual de fútbol. Aínda é cedo para saber que vai ser de Libros peligrosos, moi afastado do campo da ficción, e demasiado recente para albiscar o seu destino. En cambio, A autopsia da novela pasou de perfil, cousa que agradezo. Co tempo advirto que foi unha novela que non se logrou, que cómpre esquecer. Recibiu o trato que merecía, sinceramente. Un bo fracaso a tempo ás veces só é unha boa lección.

—¿Tes algún hábito singular ou manía á hora de escribir?

Non desenvolvo xestos rituais. En todo caso, no amplo sentido do hábito, procuro cada vez que afronto un proxecto que no camiño haxa os suficientes obstáculos. Necesito sentir que non vou saber escribir o que pretendo escribir. Experimentar a dificultade, incluso a imposibilidade, procúrame certa paz interior.

fin de poema—Nunha antoloxía da nosa literatura recente, ¿ao pé de que autores/as preferirías figurar?

Un sempre ten que aspirar a estar cos mellores, para, en todo caso, acabar caendo entre os do medio. Así que, se non lle importa, póñame a carón da sola dos zapatos de Cid Cabido. Hei de estar quente. Ese escritor faime moita compaña.

—Se tiveses que historiografar a túa propia traxectoria literaria, ¿que trazos salientarías?

No eido formal, quizais a procura dunha ollada filosófica, posiblemente o humor, como engraxamento, e se cadra o uso da propia literatura como material narrativo. Como ve, non teño nada seguro. E no eido temático, o tratamento do fracaso persoal. O desexable sería romper coa normalidade e procurar de vez en cando xiros de 180 graos, para eliminar a seguridade nun mesmo e buscar novas metas capaces de facerte fracasar, pero ao mesmo tempo motivarte.

—¿Que lecturas te acompañan decote ou a que escritores/as regresas con frecuencia?

Scott Fitzgerald, Cheever, Saul Bellow, Hemingway, Ford, Roth, Foster Wallace, Talese e, en xeral, a literatura norteamericana, son lecturas habituais. Pero non máis que Onetti, Piglia, Vargas Llosa, Aira, Monzó, Vila-Matas, Azúa ou Cid Cabido. En fin, sempre me parece un exercicio infrutuoso calquera tentativa de lista.

vater_onetti—¿Que cres que lle falta aínda ás nosas letras e que lle sobra definitivamente?

Os riscos sempre son positivos e talvez tomamos poucos.

—Se soubeses que o teu tempo se esgota, ¿que non te perdoarías non deixar escrito?

Non ler unha vez máis La vida breve, de Onetti.

—¿Cal é a túa valoración do noso presente literario?

Digamos que agardo que o futuro chegue pronto e que nel a nosa literatura viaxe moito.

Publicado en Parlamento das Letras | Etiquetado , | Deixa un comentario

Dani Padrón ilustra Bululú

erik o construtorLeo Erik o construtor de soños, o novo álbum infantil saído do prelo da Editorial Bululú, unha historia redactada por Kike Gómez a partir de lugares comúns adoitos e unha estilística transparente que cobra forza nas magníficas ilustracións de Dani Padrón.

Padrón volveu demostrar aquí porque é un dos nosos máis solicitados ilustradores. A imaxinación que desprega para crear os personaxes da historia, a forza das súas coloraturas, o empastado fino das mesmas, o trazo desaristado e livián co que consegue dar forma a todo un mundo de imaxes confírmano como un creador con visión propia e sentido estético plausible.

Erik o construtor de soños é un xoguete onírico que agradará aos que queiran ler as cativadoras imaxes de Dani Padrón, acompañadas nesta ocasión da redacción expositiva dun Kike Gómez que tivo a fortuna de contar como deseñador e maquetista con Alfonso Lara, responsable dun traballo óptimo mercé ao cal brillan as fabulosas ilustracións do libro e vai canxando o texto nelas.

Publicado en Crítica literaria, Literatura infantoxuvenil | Etiquetado , , , , , | Deixa un comentario

Homenaxe melancólica

fulguracion e silencioXavier Rodríguez Barrio é poeta Halley. Aparece só moi de vez en cando no ceo literario galego, mais, cando o fai, o seu brillo loce intenso no firmamento das nosas letras.

Fortuna quixo que hai pouco dese á luz Fulguración e Silencio, un poema longo dedicado á lembranza de Xosé María Díaz Castro que editou a Deputación Provincial de Lugo.

Confeccionado materialmente polo Obradoiro do Libro CENTRAD (esa magnífica factoría artesanal que tanto apoia a infatigable Rexina Polín), esta edición numerada é un obxecto artístico admirable. Impreso en papel rústicus fabiano de alta gramaxe, con portadas feitas en policarbonato gravado e encadernado nunha espiral de vimbio, protexido todo por un estoxo de cartón corrugado que deseñou Fonso Castro. Marabilla.

Toda a edición foi coidada ata o mínimo detalle: a publicación ten 14 páxinas, mide 14 x 14 e a espiral de vimbio desliza en 14 punteados, todo en homenaxe ao ano 14, o do nacemento de Díaz Castro e o do actual centenario.

Canto ao poema en si, Rodríguez Barrio lembra o vencello indisoluble que uniu a Díaz Castro con Galicia, máis concretamente cos eidos natais, tal se a eles os xunguise “un fío para o sangue/ un cíngulo de lúas”. Tamén incide no papel decisivo da mater familias, quen o fixo persoa pola “luz nos adentros dun ventre que se abre/ e disemina como un outonar para os días”. Do mesmo xeito, hai espazo para a acordanza dos amigos fraternos, ese “Aquilino evocando pedregais de Seivane/ decruando contigo o idioma, os entusiasmos lentos,/ a orde substantiva da palabra”. Incluso se vira a atención para os días nas Rías Baixas, coa memoria dos “poñentes de Arousa (…) as nubes submarinas dun ceo interminable,/ tratando de ancorar eternidades/ en cada baixamar de lonxanías”.

BarrioHai nos versos deste Fulguración e Silencio un procurado ton outonizo, unha luz cembada, indecisa, que deixa no tasto os claroscuros das “tempas doídas”, da “dor do equilibrio”, dos “veráns feridos”. É un dicir melancólico e evocador, de “tardes longas” e “sombras caladiñas”, de “anxos/ que non deixan o seu ronsel no aire/ senón no corazón de quen os mira”. Unha poética da Beleza a caer co “ruído do sangue”.

Excelente este Fulguración e Silencio, peza memorable dun Xabier Rodríguez Barrio que rende, así, homenaxe ao amigo e mestre neste ano tan sinalado.

[Praza Pública, 14-11-2014]

Publicado en Crítica literaria, Poesía galega actual | Etiquetado , , | Deixa un comentario

O mundo Mumin

Tove_Jansson_1956Sushi Books non deixa de darnos agradables sorpresas. A última é a incorporación ao seu catálogo das obras de Tove Jansson (Helnsiki, 1914-2001), a célebre escritora infantoxuvenil e pintora finlandesa de expresión sueca que creou os non menos famosos Mumin, seres imaxinarios que se popularizaron en toda Europa e dos que se teñen feito series, películas e numerosas adaptacións a diferentes formatos.

Moisés Barcia, responsable último do selo editorial, é quen nesta ocasión se encarga tamén da tradución de dous dos títulos referenciais da autora: A chegada do cometa e mais O sombreiro do mago, xustamente os volumes cos que en 1946 e 1948 gañou prestixio internacional a autora.

O máxico, emotivo e imaxinativo mundo dos Mumin é un universo consistente que serve como parábola marabillosa para ir deitando toda unha visión da nosa realidade. As aventuras que viven os habitantes de Val Mumin dentro e fóra da súa contorna, mesmo as trepidantes viaxes que levan a cabo, van defrontándoos cos obstáculos da existencia para facerlles ir aprendendo a superalos e medrar en sabedoría e bondade.

Estes seres, mestura de trolls nórdicos e de puerís hipopótamos, fanse querer e, a pouco que se lles conceda o favor dunhas páxinas de lectura, ben pronto un se verá mergullado o sombreiro do magonas angueiras de Mumintroll, Osmón e Sniff e outros personaxes a cal máis fantástico, que igual descobren sombreiros máxicos que defenden o seu territorio da ameaza dun cometa, o mesmo parolan coa formiga-león que pasean pola Illa dos hatifnatas, e todo acompañados do Rubí Rei, do palangre de Snork, maletas misteriosas e bailes inauditos.

As ilustracións destes libros, obra tamén da propia Jansson, son outro atractivo que engaiola. Presta recomendar libros así, felices volcáns de ilusión que enfeitizan e dan calor aos espíritos aterecidos.

Publicado en Crítica literaria, Literatura infantoxuvenil, Tradución | Etiquetado , , , , | Deixa un comentario