Un soño de vogais

ilustracion luz belosoTempo hai que lle tiña botado o ollo ao moi fermoso O soño de Esther, mais non foi ata este día que puiden ter nas mans tan delicado coma imaxinativo álbum.

Os pinceis de colorido rebordante de Luz Beloso e os versos musicais de Miguel Ángel Alonso Diz tiran do fío dun relato protagonizado pola nena Esther —ben próxima aos autores— que, desidiosa para a aprendizaxe das vogais, soña unha historia na que, sen ela se decatar, vai descubrindo ao seu redor elementos da natureza e a contorna coa morfoloxía das letras que tanto lle custa aprender: unha casa con tellado de moitas augas (tal un A maiúsculo), unha randeeira en forma de E xigante, un campo cheo de lanzais lirios (esguíos como un I), un vello velocípedo coa súa roda maior a xeito de inmenso O e os restos dunha edificación en media lúa que recorda un U.

o soño de estherO soño de Esther reflexiona sobre a capacidade de aprender, verbo da necesidade de integrar as ensinanzas da vida no proceso de maduración e de como todo o que nos rodea está a darnos unha lección impagable, pois ningún sentido ten o ensino regrado de costas ás grandes mestras que a natureza e a propia existencia son.

Non me cansarei de recomendar encher os ollos da Luz de Beloso, esas súas texturas que aloumiñan a vista e vidran un relato no que Alonso Diz debroca toda a sutileza emotiva á que nos ten afeitos.

Para primeiriños lectores aos que introducen na maxia da palabra os seus maiores, este O soño de Esther é un ideal convite para aprender o mundo con feliz curiosidade, estimable proposta coa que acerta Nova Galicia Edicións.

O SOÑO DE ESTHER from AlonsoBeloso on Vimeo.

Publicado en Crítica literaria, Literatura infantoxuvenil | Etiquetado , , , , , | Deixa un comentario

Radiocrítica 20-10-2014

Juan Luis Silva en Ames RadioVelaquí unha nova Radiocrítica emitida o luns día 20 de outubro en Ames Radio (107.2 FM, accesible on line aquí). Nesta ocasión falei con Juan Luis Silva do colectivo Terras de Chamoso (I, 0:28); Micromegas, de Voltaire, en tradución de Marie Abraira (II); tamén de A raíña de Turnedó, de Gloria Sánchez ilustrado por Pablo Otero (II, 6: 35 e III) e, finalmente, do disco-libro Había que chegar, de Luís Emilio Batallán (III, 2:53).

Audio 1          Audio 2         Audio 3

Publicado en Crítica literaria, Radiocrítica | Etiquetado , , , , | Deixa un comentario

A ficcionalización do eu muller

a ficcionalizacion do euDeixo lido o imprescindible ensaio de Inma Otero Varela A ficcionalización do eu: autoría e protagonismo das mulleres na literatura, sexta entrega das Anotacións sobre Literatura e Filosofía de Euseino?  que pode descargarse de balde aquí.

Excelente coñecedora do papel que o suxeito feminino xoga na literatura galega dos últimos anos, Otero Varela reflexiona con lúcida fondura sobre as trampas do que o sistema androcéntrico alcumou como ‘literatura feminina’ ou ‘literatura de muller’ para, indo máis alá, responder cuestións claves como o que se (pre)supón escrita de muller ou mesmo o que é ser muller a través da proxección dos clixés que na escrita se levan desenvolvido e que cómpre superar.

Seguindo os postulados da ‘modernidade líquida’ de Zygmunt Bauman e sen perder de vista as exploracións do ‘real’, o ‘subxectivo’ e os ‘límites do eu’ enunciados por Katerina Kolozova, Otero Varela cuestiona o inmobilismo tradicional do eu para formular a súa radical mutabilidade, a súa inestabilidade que arrastra a un proceso de continuo (re)facerse, vida líquida, fluencia constante no individual e no seu especular social e, por ende, literario.

O ‘eu espectacular’, o exhibicionismo do propio nas Redes e outras circunstancias van levando a autora ao cuestionamento da desintegración actual do suxeito e a necesaria viraxe cara á rehumanización que se impón.

inma oteroNeste escenario, a ficcionalización do eu e, sobre todo, a potencialidade do eu muller revélase fundamental, pois, ao ver de Otero Varela, “unha protagonista feminina ofrece máis posibilidades, xa que son as mulleres as que están máis obrigadas a construírse. Así, as personaxes femininas, ou as enunciacións femininas, artellan con máis forza algunhas das temáticas literarias actuais”, e xustifica este aserto na comprobación do diferente rol que os xéneros do masculino/feminino xogan nas posicións de discursos subversivos e de contrapoder, nas temáticas do emocional e, no noso caso, como todo o anterior se codifica singularmente para unha cultura (literaria) minorizada, o que, nesa loita da identidade condicionada e subordinada fronte á imperialista e homoxeneizadora, fai a algúns cualificar as nosas letras de ‘literatura queer’.

Con independencia da centralidade única que Otero Varela concede á muller facéndoa protagonista primeira dunha actualidade que se reinventa constantemente nesa ficcionalización do eu mutable (aquí os teóricos doutros discursos xenéricos queer e negacionistas terían moito que discutir), non cabe dúbida de que este ensaio é unha contribución máis que suxestiva, que se abre ao diálogo construtivo e á revisitación de lugares comúns para superalos.

Atractiva aposta a destes cadernos de Euseino?, que chegan á media ducia de títulos con este A ficcionalización do eu: autoría e protagonismo das mulleres na literatura que, espero, dea moito que pensar.

Publicado en Crítica literaria, Ensaio galego actual | Etiquetado , , , , | Deixa un comentario

Planeta espectacular

rolda de prensa premio planetaO primeiro que un ten que saber cando se refire a un galardón da entidade do Premio Planeta é que todo nel soborda o literario. A letra, a narrativa, é, certamente, a razón que o desencadea, pero as roupaxes coas que se adorna este grande evento que é a concesión do premio mellor dotado en lingua castelá son ben visibles.

Esa espectacularidade do Planeta explica que ao seu redor todo se viva dun xeito mediático. Na cea de gala na que se fai entrega do premio —e tamén na postcea que entre algúns escritores e periodistas se comparte tras a rolda de prensa— un pode cruzarse con perfís tan diferentes como Miguel Ángel Revilla ou Risto Mejide, Juan José Millás ou Fernando Sánchez Dragó, tamén Julia Otero, Lorenzo Silva, Juan Manuel de Prada, Espido Freire, Clara Sánchez, Maxim Huerta e, por suposto, representantes oficiais como Artur Mas, Ana Pastor ou Pedro Sánchez.

Tal acumulación de estrelas da pantalla arrastra, inevitablemente, a esa case secundarización do que, insisto, nunca debería deixar de ser o noticiable: que dous textos literarios se premian e se propoñen ao público.

logo planeta 2014Desta volta os que viron recoñecidos os seus esforzos foron o periodista e narrador mexicano Jorge Zepeda, quen gañou o favor do xurado coa novela Milena y el fémur más bello del mundo, e mais a tamén xornalista e biógrafa de celebridades Pilar Eyre, finalista con Mi color favorito es verte.

As dúas apostas novelísticas son ben distintas. Zepeda mergúllase nunha trama na que pon á vista as lacras da trata de brancas a as atrocidades impunes que grandes mandatarios e personaxes moi poderosos cometen. Milena, protagonista do relato, é unha fermosísima moza do Este europeo que chega a Marbella atrapada polas redes da prostitución de altos voos. Na procura da supervivencia e do equilibrio mental decide ir reflectindo nun diario todo o que vai descubrindo da terrible, cruel e abusiva vida deses poderosos aos que fai compaña. Por tanto, a novela ofrece a dobre posibilidade de amosar dunha banda o que o Poder move tras o pano do escenario público e, doutra parte, é tamén un retrato descarnado da tiranía física e emocional que supón a prostitución.

Canto a Eyre, pon por escrito un intenso episodio autobiográfico no que dá conta da moi apaixonada historia de amor por ela vivida cun xornalista francés que, tras tres días de feliz romance, desaparece da súa beira por ter que marchar a cubrir o conflito sirio como correspondente de guerra e acaba sendo secuestrado. A peripecia da súa procura e a tentativa de o rescatar informan o resto deste texto, todo el, segundo confesou a autora, un espirse emotivo no que deixou ao descuberto vivencias e pulsións que a arrebataron.

libros premio planetaDaquela, os que a partir do 4 de novembro (día no que comezan a distribuírse) queiran xulgar por si mesmos se o espectacular Premio Planeta e o seu tamén estelarizado xurado acertou ou non, teñen onde escoller entre o drama con transfondo denunciador de Jorge Zepeda en Milena y el fémur máis bello del mundo (210.000 exemplares de tiraxe inicial) e o romance testemuñal de Pilar Eyre en Mi color favorito es verte (90.000). Ben está, pois só a lectura poderá validar ou non se o hispanoamericano gañador (un dos poucos dese continente que o logrou, aínda que os que o fixeron foron predecesores tan sonoros como Vargas Llosa ou Bryce Echenique) alcanza verdadeira altura literaria ou se a periodista barcelonesa conseguiu facerse cun tipo de escrita co que, ata o de agora, non se atrevera. A última palabra, como sempre, darana os que decidan ou non mercar e ler.

[El Ideal GallegoDiario de Ferrol, 19-10-2014]

Publicado en Literatura en lingua castelá | Etiquetado , , , | Deixa un comentario