A verdade íntegra de ‘Todo es mentira’

Todo es mentiraPedro Ramos acaba de publicar na coruñesa Trifolium Todo es mentira, novela de subtítulo tan suxestivo coma equívoco: ‘La vida fácil de Bernard Madoff’. Porque, se ben é certo que o célebre estafador bolsista é unha presenza constante no libro, tamén é verdade que, no fondo, acaba por resultar unha escusa narrativa para que se nos relate o que en realidade importa: a vida do personaxe protagonista, as súas angueiras e preocupacións, as reflexións e pensamentos sobre a identidade propia, o sentido e dirección do seu existir e a súa complexa relación co corpo social, cos conxéneres, nunha palabra: o ser e a(s) súa(s) circunstancia(s).

Todo es mentira (titulo tirado dunha canción de Manu Chao) é unha novela que principia como testemuño paradigmático dos estragos que o evanescente mercado bolsista pode causar no actual contexto de crise global e deriva, sutilmente, cara a algo aínda máis profundo: o autocuestionamento identitario, a indagación sobre o sentido de conceptos como os de felicidade, xustiza ou solidariedade.

Non sería franco se dixese que a visión que do mundo e das cousas reflicte Todo es mentira é amable. A novela é calquera cousa menos un conto rosa, pois a diatriba aceda e non pouco sarcástica está ben enraizada no seu adn. É máis, en non poucos treitos o narrador protagonista (que a medida que avanza o relato vai sendo cada vez máis autor protagonista con inequívocas trazas de autobiografismo) compórtase como un recalcitrante escéptico, imbuído ata a medula dun descremento tal que, por veces, fai do nihilismo a súa bandeira.

Pedro RamosDoutra parte, Todo es mentira é ao tempo un inmenso campo de probas ou laboratorio novelístico, pois, como se dun inmenso contedor se tratase, neste libro vai integrándose de todo: dende letras de cancións ata anacos de tratados de filosofía, dende poemas ata fragmentos articulísticos, mesmo as fotografías e os insertos publicitarios teñen tamén o seu lugar, o que fai da obra un cóctel multixenérico no que se teselan materiais diversos sen solución de continuidade.

En Ramos hai unha clara vontade de estilo, unha voz moi particular que aborrece o obvio e se castiga na busca das razóns últimas. O puramente argumental, o suceso polo suceso non é senón unha pantalla, un fogo de distracción do que realmente importa: a vida mesma e as súas razóns, o errático camiñar de quen namora e desnamora coa mesma velocidade coa que se enriquece e cae na ruína, un ser tan fráxil e resistente á vez que abraia pola autenticidade que transmite.

A relación do individuo coa masa social, os fundamentos e valores que moven as xentes, a revisión do espazo de liberdade persoal respecto da tiranía do mercado son outros asuntos verbo dos cales é posible extraer máis preguntas novas ca respostas neste narrar con ganchos directos de dereita cos que golpea, páxina tras páxina, Ramos, un novelista xenuíno, que non pretende parecerse a ningún e, por veces, mesmo o consegue, unha maneira de ser e estar incómoda para burgueses e mercenarios, pois o cinismo que estila non ha ser prato de bo gusto para moitas conciencias das que os remorsos poden facer presa.

Todo es mentira FotoAtrevéndome a contradicir a máxima que dende o propio título se anuncia, crédeme se vos digo que é verdade que Todo es mentira paga a pena. O cabeato que faltaba a Pedro Ramos para que, tras a publicación no 2006 de Masculino singular, a súa presenza autorial cobrase o pulo debido e a máis prometedora das proxeccións.

[El Ideal Gallego, Diario de Ferrol, 14-9-2014]

Publicado en Crítica literaria, Literatura en lingua castelá | Etiquetado , , , | Deixa un comentario

Versos redeiros

as redes de inésA ritmo de romanciño van os versos de Elvira Riveiro cosendo unha historia de recoñecemento e memoria das redeiras, infatigables traballadoras que fan da agulla e a lanzadeira compañas amigas coas que tecer as cordas do mar e ir lembrando historias dos devanceiros, angueiras do presente, inquedanzas futuras.

Así se tecen As redes de Inés, páxinas ganduxadas a xeito de álbum para os máis noviños (o Merliño de Xerais dálles acubillo) cos collages de Fino Lorenzo por sinal.

Lírica para os soños, tamén para os recordos, escrita da emoción, da palabra que se deita para que ninguén esqueza, para visibilizar, para a homenaxe necesaria.

Para os pequenos grandes e os adultos de máis noviño corazón, As redes de Inés pespuntan ilusións, lembranzas e sorrisos dende un peirao dos versos máis emocionados que Riveiro maxinou e Lorenzo colorou.

Publicado en Crítica literaria, Literatura infantoxuvenil | Etiquetado , , , , | Deixa un comentario

Radiocrítica 8-9-2014

2014-04-15 13.33.28Velaquí unha nova Radiocrítica emitida o luns día 8 de setembro en Ames Radio (107.2 FM, agora accesible on line aquí). Nesta ocasión falei con Juan Luis Silva sobre Os televisores estrábicos, de Ramón Vilar Landeira (I, 00:37),  Da natureza de escritores, artistas e vermes, de José María Durán Medraño (I, 6:36), A distancia do tambor, de Eva Veiga (II, 00:32) e Diario de Pichük. O longo longobio de Longobia, de Manel Cráneo (II, 6:55).

Audio I   Audio II

Publicado en Radiocrítica | Etiquetado , , , , | Deixa un comentario

Intrigas no Gran Hotel

as escaleiras do gran hotelAs escaleiras do Gran Hotel é a novela coa que o vigués Rubén Martínez Alonso se fixo co último Premio Risco de Creación Literaria convocado polo Concello de Ourense e editado por Sotelo Blanco Edicións na súa colección Medusa.

Relato de sámago histórico e cerna de thriller, As escaleiras do Gran Hotel sitúanos nos tolos anos vinte nun escenario moi particular: o afamado Gran Hotel Balneario de Mondariz, espazo de glamour e altos voos no que cruzan os seus camiños diversos personaxes para vivir unha aventura inesperada na que teñen moito que ver dous intrépidos rapaces (mozo e moza) e un posible atentado a un visitante ilustre e, polo mesmo, a Xefatura do Goberno da España riveirista.

Polo medio, descricións da luxosos salóns, diálogos galantes, investigacións detectivescas e todo orlado por unha atmosfera aristocrática na que os sucesos se deslizan entre sedas e horas do té e o amor latexa nas olladas.

ruben martinez alonsoNarrada con firme pulso, perfectamente ambientada e ben suxestiva nas escenas e episodios relatados, As escaleiras do Gran Hotel é tamén unha interesante reflexión sobre a importancia decisiva que as persoas do común teñen tantas veces nos grandes devires históricos e como as fronteiras sociais poden, e deben, permear nun continuo retroalimentar as súas circunstancias.

Interesante aposta esta novela de Martínez Alonso, quen devagariño vai construíndo un territorio autorial propio no que xa anteriores títulos de mérito como 1980 (ano cero) ou A saudade do caracol e que con este As escaleiras do Gran Hotel anchea e colle pulo.

Publicado en Crítica literaria, Narrativa galega actual | Etiquetado , , , , | 1 Comentario