Parlamento das Letras: Paco Martín

¡Quen me dera poder ser profesor de chairego, andar de aquí para acolá enviso, todo o santo día nos alpibardos, preocupado tan só por como atopar a fórmula maxistral coa que plasmar sobre do papel ou o lenzo os soños dos demais! Talvez así descubriría, por fin, que cousa é cousa, e entendería ese falar fabulado que teñen as bisnetas lerchas. ¿E el daría dunha vez por todas coa clave para descifrar as historias que se len á noite, as olladas que se deitan dende a Muralla, os destinos que rexen os ceos de lama, as voltas e reviravoltas que dá a vida no cadeixo e o moito que nos queda por aprender ollando as muxicas escharetar contra do espello no que asoma o camiño que percorremos?

Dixéronme dun rapaz de Recatelo que sabe da xente miúda e non tan miúda, dos vellos mesteres e de por que nos dicimos galeg@s. En fin, un individuo que ten tratado máis de dous homes ou tres e seica é quen de interpretar as estrañas mudanzas dos enchecestos augadores, dos paporroibos sedentos e aínda dos vagóns ferroviarios extraviados, os robots andaregos e outra ratallada pequeneira que no mundo é.

Del só teño o nome: Paco Martín. Pero coido que ha abondar, porque, ao que del se me dixo, é autoridade mundial en palabras aqueladas e conseguín, de matute, que se me adiantara algún material para irmos vezando.

—¿Cando, onde e da man de quen publicaches os teus primeiros textos?

As primeiras cousas das que teño algo de memoria foron algúns escritos, con pseudónimo, para aquelas publicacións que pretendiamos reivindicativas e que mesmo había quen consideraba panfletarias, tiradas a ciclostilo e feitas entre tres ou catro rapaces desde a Escola Normal de Lugo. O primeiro libro, Muxicas no espello, apareceu a empezos do outono de 1971 na Celta impulsado —e prologado— por Alonso Montero e coa colaboración de Epifanio Ramos.

—¿Cal das túas obras cres que foi mellor tratada e cal pasou máis desapercibida para o público e/ou a crítica? ¿Por que cres que recibiron ese trato desigual?

Recoñezo que os críticos foron sempre moi considerados coa miña obra, pero resulta evidente que Das cousas de Ramón Lamote debeu chegar cunha flor no cu ou algo semellante. Dígoo polo bo trato que a crítica e a xente lle concederon, e iso é algo que, creo, puido provocar que outros traballos meus pasasen máis desapercibidos do que, na miña opinión, merecían. En especial para o público. Se cadra debido ao que antes dixen.

—¿Tes algún hábito singular ou manía á hora de escribir?

Uso, cando o fago a mao, pluma estilográfica ou lapis. Nunca bolígrafo. E prefiro estar illado, en soidade e silencio.

—Nunha antoloxía da nosa literatura recente, ¿ao pé de que autores/as preferirías figurar?

Estou ben seguro de que a antóloga ou o antólogo que realicen o traballo saberán colocarme onde corresponda.

—Se tiveses que historiografar a túa propia traxectoria literaria, ¿que trazos salientarías?

O enorme respecto que polo idioma teño desde sempre, o enorme respecto que o lector me merece, a teimuda pretensión de que o que escribo permita que os demais participen e unha tamén teimuda procura de que o que fago sexa tan do falado coma do escrito.

—¿Que lecturas te acompañan decote ou a que escritores/as regresas con frecuencia?

Imaxino que é debido á idade, pero agora o que máis fago é volver ler. Todo aquilo que me enchera hai tempo e no que cada volta descubro algo novo, ou volvo aproveitar o que xa descubrira. Moitas veces chégame con revisar determinadas partes da obra e deixar á miña memoria que me faga chegar o resto. Sentir que me sinto lector. Como é lóxico, nestas lecturas están todos e todas, galegos e non galegos até onde a min se me alcanza.

—¿Que cres que lle falta aínda ás nosas letras e que lle sobra definitivamente?

Faltan os mecanismos precisos para lograr lectores ben formados: medios abondo para que a crítica chegue a todos, prestixiando o seu oficio, o do escritor e mais o do editor… Sobrar, se cadra esa especie de afán intervencionista ao que tan afeccionados somos por aquí.

—Se soubeses que o teu tempo se esgota, ¿que non te perdoarías non deixar escrito?

Nunca fun —e a estas alturas moito menos, claro— de me fixar obxectivos nin poñer prazos. Creo que moitísimo do que eu desexaría ter escrito xa houbo quen o fixo antes e, a verdade, se tivese conciencia seria de que estou quedando sen tempo procuraría aproveitalo para cousas menos ‘transcendentes’.

—¿Cal é a túa valoración do noso presente literario?

Boa. Ao nivel de calquera e mesmo diría que, por veces, por riba do que en teoría debera ser.

—Se desexas facer algunha outra consideración, túa é a palabra.

Confiar en que iniciativas como esta túa teñan éxito e medren até formar parte natural da vida diaria nosa.

Esta entrada foi publicada en Literatura galega, Parlamento das Letras e etiquetada , . Garda a ligazón permanente.