Parlamento das Letras: Rebeca Baceiredo

Rebeca Baceiredo é de terra onde ata as fontes cantan. Mais a esta ourensá non se lle deu pola lírica laimeira, antes ben pola escrita transcendente, versalidade reflexiva ou ontopoética, unha outra modulación do que é o seu natural: o ensaio filosófico, o discurso sobre o pensamento, profundar incesante na realidade social e a(s) identidade(s) cambiante(s) do(s) suxeito(s).

Deleuziana convicta, na súa visión do fenómeno literario non caben os paradigmas periclitados, as esencias inamovibles ou as tradicións respectables. O seu é ir abrindo camiños como quen cava tumbas, fender a terra para despenarse nos abismos dun eu hiperconsciente ao que a xenérica convencional lle importa ben pouco.

Rebeca Baceiredo non contempla, radiografa a realidade, tomografía a existencia, deconstrúea, verbalízaa analizando as súas simas, detectando crises e propondo novas sínteses. Escoitala é como oír as augas subterráneas dun pensar freático que aflorase en imparable géiser. Velaí o vén.

—¿Cando, onde e da man de quen publicaches os teus primeiros textos?

Foi Carlos Lema o primeiro que me deu a oportunidade de publicar. Penso que en certas zonas conceptuais coincidimos (igual non na liña teórica, mais nutrímonos nesa diferenza). De Estaleiro saliento e agradezo a liberdade ofrecida fronte a determinados textos. (Agradezo, en xeral, como persoa, o esforzo doutras para que as zonas menos comúns se expresen).

—¿Cal das túas obras cres que foi mellor tratada e cal pasou máis desapercibida para o público e/ou a crítica? ¿Por que cres que recibiron ese trato desigual?

Non teño unha percepción moi nítida de como ou a quen chega o que poida escribir, así que carezo de resposta obxectiva a esa pregunta. Pero podo ter unha subxectiva, moi probablemente baseada nos meus propios prexuízos sobre o mundo. Entendo que un determinado tipo de estilo ensaístico é mellor acollido polo sector sociolóxico que le; penso que o estilo máis académico, que non ofrece o pensamento xa dixerido nin presentado coma se fose unha aparición nova, espontánea e persoal, senón que deixa que latexe nas bisagras dos conceptos, para quen queira cheirar esas potencias, non é moi comprendido. E, finalmente, o que considero que se asimila con maior dificultade son os textos aos que semellan faltarlle referentes inmediatos, textos que xogan coa produción de sentido, textos que son aquel verbo para o que dicir e crear coinciden (textos de gozo).

—¿Tes algún hábito singular ou manía á hora de escribir?

Nunca forzo a escrita. Non penso ´vou escribir sobre isto´, a non ser que sexa algo moi específico e sobre o que xa estivera pensando. En xeral, hai temas que me van interesando, porque poden explicarme partes do mundo que preciso —vitalmente— coñecer. Entón, escribes a medida que descoñeces e calas a medida que coñeces. É moi mítica esta resposta… Por outro lado, outro tipo de textos, máis íntimos, son froito de procesos internos: escribir, entón, axúdame a facer esa travesía, a organizar esa experiencia (que non é só psíquica).

Polo demais, nun nivel máis mundano, penso que os meus biorritmos, para o traballo produtivo, están máis álxidos de tres a seis. As cousas creativas, co solpor).

—Nunha antoloxía da nosa literatura recente, ¿ao pé de que autores/as preferirías figurar?

Cos menos normativos (por reivindicar algo, a saber, o Afora, que é onde está a vida). En serio: penso que as persoas que podemos ter máis cousas en común ou menos, fronte ás cousas, cousas coma o Nomos…

—Se tiveses que historiografar a túa propia traxectoria literaria, ¿que trazos salientarías?

Penso que non teño moita traxectoria literaria e penso, sobre todo, que, aínda que a tivese, tampouco tería moita perspectiva (é tamén a miña opción persoal fronte a determinadas cousas). Cada acontecemento, entendo, é importante nun momento dado, en distintos planos…

—¿Que lecturas te acompañan decote ou a que escritores/as regresas con frecuencia?

Ben, para min Gilles Deleuze estrutura o meu coñecemento sistemático e ofréceme as respostas que preciso e que a me funcionan (para a miña sensibilidade, para a miña estrutura cognitiva). Clarice Lispector sempre me permite atopar recoñecemento dese gratificante nos abismos de soidade. Os dous permítenme abrir os seus libros, ao azar, e beber con gozo. Mais, en xeral, regresar a calquera metafísica (en calquera xénero, de calquera tradición cultural) faime sentir arroupada (por despoxamento). Fágoo acotío, co solpor.

—¿Que cres que lle falta aínda ás nosas letras e que lle sobra definitivamente?

A resposta que podo dar é pura impresión… Coido que, a pesar do claro ataque contracultural por parte de institucións fascistas (e entendo por fascismo, simplificando, a anulación da diferenza), nalgúns casos estase a conseguir unha relación coa linguaxe cada vez máis elegante, por profunda e libre. Ben, isto é algo que me interesa a min, concretamente, nada máis.

O que penso que sobran son egos, en xeral, en todos lados, dentro e fóra, da literatura e de nós mesmxs.

—Se soubeses que o teu tempo se esgota, ¿que non te perdoarías non deixar escrito?

Penso na morte dende que era unha rapaza, así que hai tempo que vivo coa sensación e a certeza de que podo morrer en calquera momento —como calquera, claro— e está ben, non pasa nada. Vivo asimilando que fixen na vida todo o que puiden facer, mellor ou peor, segundo puiden. E que as cousas que non fixen non as fixen porque en realidade non me interesaban demasiado (ou porque non tiven a opción).

(Charlaba hai pouco que, antes de presentar a tese, si, aí pensas: se teño que morrer, que sexa despois de presentala! Pero iso é como se tes a entrada dun concerto ou un billete para viaxar, non?)

—¿Cal é a túa valoración do noso presente literario?

Do presente literario galego penso (o mesmo que da dimensión cultural xeral): os circuítos de poder (dende fóra, coas seleccións editoriais mimetizando as pautas do centro do sistema; dende dentro, cos propios micropoderes) asolagan a creación de formas-contidos que xeran, de verdade, diferenza. Por unha banda, no que sería a dimensión artística, entendo que esa apertura a novos terreos é o seu cometido; e en tanto que cultura, como acervo de instrumentos conceptuais, tampouco se ten que quedar nesa recompilación, senón que terían que ser empregados, estes instrumentos, para crear outras cousas, para seguir camiñando.

Esta entrada foi publicada en Literatura galega, Parlamento das Letras e etiquetada , . Garda a ligazón permanente.