A narrativa inmisericorde de Manuel Darriba

Manuel Darriba (Sarria, 1973) ten o bo gusto de ser impredicible na súa escrita. De libro a libro acepta o reto de subir a aposta, de desafiar o lectorado con novas e arriscadas propostas que van alén do acomodaticio da fórmula testada para avanzar polos noiros do insospeitado.

O bosque é grande e profundo, a súa máis recente novela, é unha boa mostra do que afirmo. Arquitecturizada a modo de peculiar contrafacta do Hänsel und Gretel dos Grimm, esta narración propón un descenso á palafurna dos instintos nunha parábola moderna na que pairan chiscadelas cómplices ao mellor Conrad.

O novo Hansel de Darriba non se perde no bosque, grande e profundo, xaora. Intérnase nel fuxindo da crudel guerra. O bosque, por tanto, é o refuxio, a posibilidade, a esperanza, mais tamén a única solución, o mal necesario, o inevitable.

No bosque Hansel aprende a incrible dureza da vida. A violencia extrema das situacións, a ferocidade da loita pola supervivencia que se desata páxina a páxina fan desta historia un relato estarrecedor, salvaxe, implacable, onde apenas se hai espazo para a conmiseración, para a xenerosidade ou o desprendemento, pois a vida está en xogo a cada paso e, antes nada, cómpre sobrevivir.

Extremadamente plástico, decididamente simbólico, o relato de Darriba defróntanos cos universais da amizade, a fidelidade, a solidariedade e mesmo o amor para neutralizalos, balizalos e devolvérnolos arrasados polo imperativo do instinto, a brutalidade do necesario, a ética do cazador, ese escuro animal que nos goberna.

Da súa parte, Gretel desfarrapa a inocencia nun mundo que esfarela, ve facerse cascallo unha infancia lábil ante a perentoria necesidade de conservar a vida no fragor da guerra, o horror, sempre o horror, ese réptil dos limos que asexa mortal e condena a un imposible reencontro os irmáns.

Non é O bosque é grande e profundo unha narración amable. Non pinta ben o mundo que visita. O seu non é aloumiñar na confianza esperanzada dun futuro posible. Hai unha airexa de agónica derrota en todo o libro que, porén, empurra os personaxes a morrer matando, a erguerse unha e outra vez ata a extenuación.

É mérito, e non cativo, de Darriba contarnos todo cunha estilística depurada, de fraseo curto, despenado en beirís agresivos nos que case non cabe outra cousa que non sexa o substantivo esencial, o verbo de acción e contados complementos. Un dicir apositivo, paratáctico, que arrebola as secuencias como lanzadas, frechas no ar de voo infinitesimal que chegan ao cerebro como lostregadas semánticas. Unha dicción cinematográfica que emparenta este libro coa narración guionizada, pois non é doado ler a obra sen imaxinar as secuencias, as transicións, os planos e aínda os enfoques e efectos posibles da cámara que Darriba oculariza na súa maxinación.

Brutal, terrible e inmisericorde, O bosque é grande e profundo de Manuel Darriba é unha subxugante novela que metaliteratuliza sutil, deixando pedras no camiño para quen saiba ler, como facía o Hansel tradicional, para que saibamos recoñecer a xente ao lonxe e sintamos medrar a herba aquí e acolá, para que nos decatemos de que a inocencia xa non é posible e que, remontando o río ou cruzando o corazón do bosque infindo, os perigos asexan e as feras —tamén si e, sobre todo, as interiores— andan ceibas.

[Publicado nos xornais El Ideal GallegoDiario de FerrolDiario de Arousa e Diario de Bergantiños, 17-11-2013]

Esta entrada foi publicada en Crítica literaria, Narrativa galega actual e etiquetada , , , , . Garda a ligazón permanente.