Anxos Sumai en plenilunio

Hai algo na narrativa de Anxos Sumai que nunca deixa de sorprender: a súa capacidade para profundar nas simas da consciencia, para facer que nos lancemos, en caída libre, no foxo sen fondo das sombras do eu máis íntimo.

Moitas veces nese descenso aos infernos a voz que nos guía é a daqueles que, no límite da cordura, atopan a estraña lucidez de ver máis alá. Seguramente esa sexa a causa de que en Sumai os doídos, os que perderon a razón, loucos luminosos, acaben sendo os que nos revelen as verdades derradeiras. Hai moito do que digo na súa última novela, A lúa da colleita, gañadora do Premio García Barros convocado polo Concello da Estrada. Unha obra na que a cuestión axial da identidade é un imán que todo o atrapa.

Unha muller regresa ao territorio da infancia para pasar as vacacións de 1992 nun apartamento dunha praia da Arousa. Alí hase reencontrar con moitas pantasmas do pasado, tamén con verdades dolorosísimas, pero, sobre todo, deberá resolver un lacerante e autodestrutivo conflito interior que a aboca á desaparición.

O Eu e o Outro, o que somos e o que cremos ser, o que pensamos que os máis ven de nós e o que realmente estes perciben. Todo vai neste A lúa da colleita compondo un puzzle de tempo remansado e espazo diluído, unha sorte de cronotopo mental no que as cousas son o que parecen e o seu contrario e as certezas esvaecen a cada paso.

A memoria, as súas presenzas sangrantes e os seus esquecementos ominosos, a forza imparable e determinista das realidades e feitos máis miúdos. Tamén si, a cambiante paisaxe lumínica que brilla sobre a ánima, a constante inconstancia coa que os días pulan por nós ou nos derrotan.

Quen se atreva con A lúa da colleita —ese plenilunio de cambio, mítico en moitas culturas, sempre sinal de trauma, de troco de paradigma, levedar do que en agromo estaba— debe saber que non se trata dunha novela amable. Hai nela unha violencia de nápalm emotivo, detonadores en cadea de calquera seguranza sentimental, pois en Sumai a linealidade compracente do vital non interesa e si as súas disrupcións que provocan tsunamis individuais e colectivos.

Como a onda que xorda medra e medra dende os fondos oceánicos, A lúa da colleita rompe, desatada, nas praias dunha escrita tifónica, un maremoto literario que rebenta as escalas.

[Publicado nos xornais El Ideal Gallego e Diario de Ferrol, 19-1-2014]

Esta entrada foi publicada en Crítica literaria, Narrativa galega actual e etiquetada , , , , . Garda a ligazón permanente.