Orixe da orixe

Leo Silencio percutido de Eva Veiga e abandónome a un estadio de emerxencia epifánico. Os seus versos son oráculos que erguen unha escada de luz escura, un óbolo que nos conduce a rexións de abismo conceptual nas que os derregos do intuído, o coñecido e o dicible esvaecen sen solución de continuidade.

A poética do silencio na que habita Veiga procede da procura da orixe, tamén do recoñecemento da perda, da asunción complexa do coñecemento da luz, da comprensión da orfandade e o limes da morte, da entrega ao regreso, da aprehensión do imparable paso do tempo, do acollerse na linguaxe como boia á que asirse no proceloso océano do inefable, do impronunciable.

O silencio é un magma, un limo mouro da raíz ao que a escrita conduce e do que a escrita procede. A poeta “en soidade desce/ a un vasto fondo/ toca algo inexplicable/ que doe e se resente”. Nese intre acontece a revelación: “e o límite veu ser o centro de toda escuridade/ de calquera vida (…) noutra luz aínda máis escura/ botamos a andar”. Todo o que ten sentido está “por debaixo das palabras/ no segredo” e non é a fermosa ninfa quen desaparece, senón o seu salvador Orfeo: “mais non é Eurídice quen se esvae/ coma nun soño/ é el/ quen desaparece de si mesmo”.

As palabras son vieiros para acceder ao ser. Son as “coisas vivas” das que falaba o Ferreira Gullar que cita Veiga, as mesmas que explican a sentenza de Gadamer que tamén comparece nestes versos: o ser que pode ser comprendido é linguaxe. Mais debemos recear das posibilidades da linguaxe, de que tras o “umbral de pel” e a través da “perfección dos túneles” se nos leve, finalmente, ao “bosque errático da luz”; hai que: “desconfiar do que as palabras acaban por dicir das imaxes que a memoria negocia co esquecemento da lóxica encargada de facer fiable o desexo”.

E, secasí, son o único camiño para regresar á orixe, que, en parte, é tamén a memoria do tempo párvulo: “(infancia, ese lugar). Estás aí./ Acaso aínda,/ para sempre, en min?/ Sol irradiándose./ Por que persistes así, luz,/ como se a dor/ non te presenciara?”. O presente é arredamento e hai que volver a esa “inocencia/ desatada/ de todos os principios”. Por iso a poeta proclama: “poño aquí/ o que non está”; isto é, os intersticios do continuum existente polas físgoas do cal se coa o coñecemento e a luz, o silencio poético e o inaudible de Eliade, o indicible de Rilke, o latexo do non manifestado de Valente, o poeta co que se abre este libro, tamén el, como a propia Veiga, mestre da condensación extrema da palabra.

O sentimento é a percusión do corazón, un órgano da razón que acompasa co ritmo da poesía, unha metáfora do ser en silencio que, co pensamento de Zambrano ao fondo, explica o aparente oxímoro do silencio percutido, do silencio matriz que todo o xera, o silencio do silencio, a “orixe da orixe”, o silencio que precisamos para que o balbordo do pensamento deixe adiviñar, sentir o ser verdadeiro.

Como en San Xoán da Cruz, é preciso ir ao descoñecido polo descoñecido, deixar que nos habite a fluencia do río, o sangue da orixe e comprender que a porta de acceso é o irrenunciable “Tacet”, os 4’33 de John Cage, o silencio que reine como unha condición para a palabra, un estado da mente no que ir reconciliándose cos “nomes que se afastan ―terra erma―”, como en Eliot, e abrazar a “ferida da beleza” diazcastriana.

Silencio percutido é “como ese algo/ indefinible que pasa”. Por iso o poemario remata dicíndonos: “deste fluír/ fican só espellos/ a vida continúa a súa viaxe”. Somos no tránsito, cara á escuridade da luz, mergullando na orixe de onde todo emerxe e a onde todo retorna, alén do alén, cidadáns do éxodo, para, con Blanchot, proclamar que ese estrañamento, o desterro do ser auténtico na cerna do silencio, existe para que, pola autoridade da experiencia, aprendamos a falar.

[El Ideal Gallego Diario de Ferrol, 15-1-2017]

Esta entrada foi publicada en Crítica literaria, Poesía galega actual e etiquetada , , , , . Garda a ligazón permanente.