Mudanza

Por mor do inminente peche de Blogaliza, nova ben triste onde as haxa, Criticalia vese na obriga de mudar de localización. Agora atoparédelo no seguinte enderezo:

www.armandorequeixo.wordpress.com

Moitas grazas por terme acompañado aquí tantos anos. Conto convosco na nova casa.

Publicado en Varia | Deixa un comentario

Tenros soños

Petaron á porta da casa dúas ben xeitosas obras de poesía infantil e, como Cunqueiro á rula, saudeinas dicíndolles: “pasen, miñas señoras”. E é o caso que elas viñan moi postas, amosando xa dende as cubertas títulos de atractivo: Soños de nenos (Edicións Embora) e mais Versos e bolboretas (Edicións Fervenza). Vestíranse para a ocasión coas mellores galas, inzadas de ilustracións que engadaban os ollos e un andar de prelo fino que moito prestaba aloumiñar nas mans.

¿E el como resistir? Boteime a ler a Mónica Inés Varela Gestoso.

O que descubrín pronto foi unha poética lizgaira, sensorialista, chea de resonancias musicais e moi plástica nas imaxes e eufonías. Un ir verso a verso ganduxando as palabras coma quen prende contas a un sutil fío dourado.

A poesía de Varela Gestoso dinos dos soños das nenas e nenos, convida a que lean, que gocen da natureza, das estacións, dos xogos, do baile e, xaora, do mar, da súa beleza, a súa inmensidade, o seu misterio. Son, estes, poemas nos que o amor entre nais, pais e fillas e fillos agurgulla en cada recanto, onde todo o sobrevoan as miradas garimosas, as bolboretas delicadas, os bicos afectuosos, os silencios reveladores.

Na escrita desta arousá de nacenza e estradense de adopción as olladas falan sen palabras, os pensamentos florean e as gaivotas acompasan os latexos. Unha aura de tenrura estende o seu velo dondo sobre os seres e o vitalismo e o amor gobérnano todo.

Mais se hai un selo propio nesta poética ese é, a non dubidalo, a súa musicalidade, o cadoiro de asonancias en versos ora curtos ora longos, tradeados de paralelismos cruzados, de anáforas e sintagmas encadeados que procuran ás estrofas unha sonoridade ben característica, que pide abrirse camiño en alta voz.

Abondaría tal arquitectura harmónica e a positiva luz destes poemas para que as propostas da autora fosen máis que recomendables. Pero aínda debe sumarse outro reclamo non pequeno: as fantásticas ilustracións que acompañan ambos os dous volumes. No caso de Soños de nenos da man de María Brenn, delgado trazo de perfecta definición, mesturando bases fotográficas e debuxos tratados por ordenador con asombrosa limpidez. Tamén si, o festival de imaxes que achegan a Versos e bolboretas Alba Lugo, Amalia López Brea ‘Luchi’, Anabel Montouto, Diego Porto, Francisco Alén ‘Picho’, Iago Castro, Juan Liñares, Manuel Fragoso, Marcela Santorun, María Armada e Ramiro Cimadevila, estilos diversos e complementarios, que se serven tanto da acuarela coma das ceras ou témperas, nunha explosión de cor que envolve de lirismo plástico os textos.

E non esquezan tampouco deixarse guiar polos acaídos prologuistas destas obras, que deseñan o marco necesario para comprender e degustar con fruición as súas páxinas. Xosé Luna en Versos e bolboretas e Luís Reimóndez en Soños de nenos dan coa clave interpretativa da corda do corazón na que vibran as poesías, transmitindo nos seus comentarios toda a vida que leva dentro esta escrita, os tenros soños que espella.

A poesía infantil galega está de en hora boa. Non só polo seu brillante presente —velaí, poño por caso, o recente Premio Nacional a Antonio García Teixeiro por Poemar o mar, libro, por certo, que no seu día tamén comentei nestas páxinas—, senón pola confirmación de voces moi prometedoras que agora nacen, como esta de Mónica Inés Varela Gestoso, quen se descobre con estes dous interesantes poemarios e que, de seguro, continuará dándonos alegrías.

[El Ideal GallegoDiario de Ferrol, 29-10-2017]

Publicado en Crítica literaria, Literatura infantoxuvenil | Etiquetado , , , , , , , , | Comentarios desactivados en Tenros soños

Valleinclanesca

A primeira noticia que tiven de Beatriz Maceda Abeleira foi a través do álbum ilustrado Man. O alemán de Camelle, unha aproximación á figura do xenuíno Manfred Gnädinger que publicou Galebook hai un lustro. Tempo despois chegou o seu primeiro volume narrativo, O álbum de Garrincha, entrañable historia sobre a superación das barreiras sociais e a integración co ludismo do mundo futbolístico de fondo.

Coa publicación de Cando John Lennon coñeceu a Valle-Inclán Maceda Abeleira dá un paso máis no seu camiñar literario. Esta novela xuvenil, publicada polo selo coruñés Trifolium que tan atinadamente dirixe Xan Arias, resulta un ameno relato no que o peso do metaliterario ten un papel decisivo, pois en moitos sentidos esta narración é un diálogo coa propia escrita valleinclanesca, particularmente coa súa memorable Luces de Bohemia.

Dacabalo entre o territorio do real e o ficcional, a novela preséntanos un adolescente que no seu derradeiro ano de bacharelato, a piques de examinarse de Selectividade, descobre un segredo familiar que ata entón lle fora vedado: o seu bisavó era, nada máis e nada menos, que Ramón María del Valle-Inclán. A partir dese momento sucédese unha intriga na que a procura da propia identidade, o herdo da escrita e o complexo mapa oculto de relacións de parentesco van gañando forza segundo avanza a historia.

Do exposto é doado deducir que este Cando John Lennon coñeceu a Valle-Inclán ten moito de bildungsroman, novela de iniciación na que o protagonista se enfronta ao difícil transo do paso da adolescencia á idade adulta, reto no que o axudarán a amizade e o amor e no que pesarán na súa contra certas inseguridades propias da mocidade e moito do seu pasado descoñecido que, dunha ou doutra maneira, o condiciona.

Escrita cunha prosa fluída na que o peso do diálogo é evidente, esta novela curta de Maceda Abeleira ten a virtude de introducir os menos versados no mundo de Valle dun xeito agradable, de tal modo que ao tempo que o rapaz protagonista vai iluminando as néboas dos devanceiros os lectores van tamén coñecendo moito dese universo xenial que conseguiu crear un dos mellores escritores das literaturas hispánicas do século XX.

A Arousa e Madrid ―en moita menor medida París― son os escenarios nos que se moven os personaxes desta narración, que esvara cun ritmo rápido e amosa unha estrutura na que tamén se homenaxea a Valle, pois varios dos capítulos levan por título as estacións do ano, á maneira das célebres sonatas do escritor.

Mais ese entretecido metaliterario vai alén e engade aínda outras voces, poño por caso a presenza como personaxe dun poeta galego facilmente recoñecible, que andaba entre Madrid e Galicia a fins do 1981 e que é presentado como “un home dunha delgadeza esquelética. Levaba posta unha zamarra, como a dos estibadores, na que cabían catro máis coma el (…) Fumaba moito (…) Non soltaba a copa da man”.

A vida estudantil, a forte presenza do mundo musical da movida madrileña e a centralidade na historia dun John Lennon que acababa de ser asasinado, o contraste entre a España que padeceu o desastre do 98 e a que se abría aos novos tempos da Transición e, sobre todo, o decisivo papel do tríade amor, amizade e familia son as fías coas que se cose este Cando John Lennon coñeceu a Valle-Inclán, un libro que mostra unha Beatriz Maceira Abeleira en plena progresión autorial e á que haberá que seguir os pasos.

[El Ideal Gallego Diario de Ferrol, 1-10-2017]

Publicado en Crítica literaria, Narrativa galega actual | Etiquetado , , , , | Comentarios desactivados en Valleinclanesca