Tabela dos libros. Maio 2016

Co comezo do novo mes, a Tabela dos Libros ofrece a lista de títulos que Francisco Martínez Bouzas, Inma Otero Varela, Mario Regueira, Montse Pena Presas e eu estimamos como os máis recomendables entre os publicados nas últimas semanas.

tabela_maio_2016

Nota bene: Os máis recomendados obtivéronse a partir da suma dos votos de cada crític@ aplicando o seguinte baremo: 1º posto = 5 puntos, 2º posto = 4 puntos, 3º posto = 3 puntos e así sucesivamente.

Publicado en Literatura galega, Tabela dos Libros | Etiquetado , | Deixa un comentario

Casas literarias: Luís Amado Carballo

Casa Literaria Amado Carballo

O 2 de maio de 1901, no segundo andar da casa número 9 da pontevedresa rúa do Progreso (hoxe Benito Corbal), pé mesmo da igrexa de San Francisco, nacía Luís Amado Carballo.

Fillo dunha familia moi coñecida da boa vila, entre os seus devanceiros atópanse figuras do relevo do rexurdimentista Xoán Manuel Pintos, o escritor e xornalista Xosé Benito Amado ou o erudito historiador Celso García de la Riega.

Na casa da rúa do Progreso medrou como fillo único de Luís Amado de la Riega (de Pontevedra) e Consuelo Carballo Pesqueira (Redondela). Dende esta vivenda ía ás clases no Colexio Balmes, na Praza de Méndez Núñez, onde cursou estudos ata 1912, momento no que ingresou no daquela chamado Instituto Xeral e Técnico da cidade do Lérez.

Aquel espazo da vella cidade, tan pretiño da Peregrina, foi o seu mundo natural ata que se matriculou en Compostela na Facultade de Ciencias Sociais e Dereito en 1919. De alí marchou ao ano seguinte á Universidade Central a Madrid, por onde andou un tempo ata que volveu asentar definitivamente en Pontevedra, xa en 1922.

Dende ese momento e ata o seu temperán pasamento o 3 de setembro de 1927 (con tan só vinte e seis anos), os seus lugares de residencia apenas variaron. Pasou, si, tempadas no Pazo de Santa Margarida en Mourente, onde semella que preparou a edición de Proel, andou en visitas por Vigo (onde colaboraba coa prensa escrita da cidade olívica) e veraneou en Vilagarcía de Arousa e Soutelo de Montes, localidade esta última na que parece puido exercer como mestre un tempo, pois obtivera o título de tal.

placa casa amado carballoO inmoble do canto de Benito Corbal con Cobián Roffignac acubillou os soños daquel neno, morto mozo, que ideou os amores difíciles de Maliaxe (1922), o testemuño de Os pobres de Deus (1925) e os versos incomparables de Proel (1927) e O galo (1928), este disposto postumamente polo seu íntimo Xoán Vidal Martínez.

Vaia, hoxe, este memorando para o poeta que cantou “Pontevedra”:

Pontevedra é boa vila
dá de beber á quen pasa
a fonte na Ferrería
San Bartolomeu na praza.

No dondo colo do vento
quedous’a choiva durmida.
Lonxe as casas da cibdade
baixan á beber na ría.
Dos beizos escoa a copra
Pontevedra é boa vila.

Cand’o sol cae nas pedras
pescudando un grolo d’agoa
a sombrilla abren os árbores
par’o paxaro ximnasta.
Fervendo luz de lua fresca
dá de beber á quen pasa.

Choutando pol-os clocheles,
entrou o Corpus na vila.
Chora esquencida na rua
a gaita recen nacida.
O ceo vai com’un foguete
a fonte na Ferrería.

Trema no berce da tarde
a vella voz das guitarras
Ô pé da rexa amorosa
veu morrer o toque d’Animas
que bota a pastar nas nubens
San Bartolomeu na praza.

Publicado en Casas literarias | Etiquetado , , | Deixa un comentario

Home 2.0

Carlos NegroInterésame, de sempre, a poética de Carlos Negro pola súa singularidade. Nun campo literario onde os produtores adoitan transitar polo enlevado estético e a transcendentalidade significante ou a deconstrución fragmentadora e a atomización do sentido, que unha voz se ofreza transparente, sen pretensións crípticas e apostando polo ludismo literario e a desacralización dos discursos, resulta tremendamente refrescante.

Pode comprobarse a fluencia do ‘modo Negro’ na lectura de Masculino singular, o seu máis recente título, publicado por Xerais, un volume que, ao meu ver, completa unha triloxía de revisión de arquetipos que o de Lalín abrira con Makinaria (2009) e Penúltimas tendencias (2014).

En Makinaria denunciábase a tolemia neofuturista dun mundo de rapaces entregues ao deus da velocidade, as motos e coches celerísimos e mortais de necesidade, sartegos rodantes lacados polo absurdo do alcohol ata o coma etílico e outros excesos tan desnecesarios. En Penúltimas tendencias o péndulo basculaba ao outro extremo e propuña un auténtico programa para a disolución da tiranía do fashion & cool & chic & sexy, contra as servidumes que impón o talle 36 e o imperio da silicona, os edulcorados Disney, os consultorios sentimentais da Superpop e toda a faramallada rosa que asolaga a mente pastosa de tantas (tamén de tantos, xaora).

Masculino singularAgora Masculino singular repensa o concepto de masculinidade, dialogando criticamente coas inercias tradicionalistas dos falocráticos machos alfa e o patriarcado máis recalcitrante, mais tamén cos excesos androcidas e eunuquizantes, reivindicando espazo para un home anovado, coa tenrura como guieiro e a anos luz de calquera violencia xenérica.

Hai en Carlos Negro unha esculca autodefinitoria manifesta dende o comezo (velaí o poema significativamente titulado “Código de barras” co que se abre o libro, descrición do home que se é e, sobre todo, que non se é) e tamén un interese certo por desmontar todas as imaxes socialmente prefabricadas da masculinidade adoita, a trapela ideolóxica do “Just for men”, o sexo salvaxe e invasivo de “Pinturas rupestres” ou “Museo de historia natural (Homo erectus)” e, mais visiblemente que en ningún outro texto, “Tratado de anatomía para mercados de carne”, brutal denuncia da cousificación sexual da muller.

Este moi consciente programa de desactivación do (in)consciente colectivo machista profunda tamén nos roles educativos marcados xenericamente, os xoguetes diferenciados para nenos e para nenas de “Toy Story 1” e “Toy Story 2” e mesmo as correntes afectivas ocultas de “Batman & Robin” e as potencialidades de “X-Men”.

Nese proceso indagatorio de redefinición da masculinidade Negro sulca o proceloso mar do metaliterario para abrir a dialéctica con Xosé Luís Méndez Ferrín e afirmarse “Sen pólvora e cun ramo de magnolias”, con María Xosé Queizán e recalibrar a “Metáfora da metáfora”, con María do Cebreiro para cruzar con ela “a única porta que non vía” ou con Ana Romaní para abranguer alternativas ao “devalo das mareas” últimas, mais tamén para reescribir en carlos negro (nordesia)contrafacta a Rosalía (“Vaguedás 2.0”) ou Homero (“A cólera de Aquiles (manuscrito apócrifo)”).

Abondoso en textos por adición, poemas cuestionario, caligramas, poemas anuncio, enquisas líricas e mesmo poemas visuais, Masculino singular non renuncia ao humor e a ironía como ferramentas de punzante subversión. Porque convén reflexionar ata dar con “corpos semánticos non estruturados”, “non definidos por códigos reprodutivos” e ser, por fin, “heterosexuais non agresivos para o seu contorno afectivo”. Todo un desafío.

[El Ideal GallegoDiario de Ferrol, 3-4-2016]

Publicado en Crítica literaria, Poesía galega actual | Etiquetado , , , , | Deixa un comentario