Category Archives: Literatura galega de tradición oral

Non cansarei nunca de gabar o traballar arreo que se descobre tras cada publicación froito das Xornadas de Literatura de Tradición Oral que, coordinadas por Isidro Novo e Antonio Reigosa, cada ano se celebran en Lugo baixo o amparo da Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega e o patrocinio da Deputación de Lugo.

A máis recente ceifa de tan vizosa colleita é Lendas urbanas: mitos e ritos dos tempos modernos, a nova entrega da revista oficial da AELG, Escrita Contemporánea, que recolle as actas das Xornadas de Literatura de Tradición Oral do pasado mes de outubro, nas que participaron o ensaísta Luís Antonio Giadás Álvarez, o escritor lucense Xosé Miranda, o profesor da Universidade do Algarve José Joaquim Dias Marques, o escritor e docente da Universidade do País Vasco Fito Rodríguez e mais o poeta e performancer Celso Fernández Sanmartín.

Grazas aos artigos destes estudosos e especialistas é posible rastrexar as orixes e sentido da lenda do sacamanteigas ou sacaúntos, da lenda moderna do roubo de órganos nas tendas dos chineses en Portugal e mesmo é posible comprobar a parentela do noso lendario urbano co dos nosos veciños éuscaros.

Non é viable resumir nunhas cantas liñas as moi documentadas e pormenorizadas investigacións compiladas neste volume, así que me conformarei con salientar as que, ao meu ver, son as aproximacións que mellor centran definitoriamente a cuestión das ‘lendas urbanas’: o artigo de Miranda titulado “Arqueolenda e lenda urbana” e mais a colaboración de Fito Rodríguez “Izena izana baino lehen ukan (Todo canto se di, acontece)”.

Miranda, tras realizar un revelador exercicio comparativo da lenda urbana con outras formas narrativas orais (o conto, o mito, a arqueolenda e a neolenda), propón unha caracterización para esta como: unha peza narrativa que é un ‘sucedido’, que resulta verosímil aínda que sexa estraña, que vén avalada por testemuñas fiables, acontece nun lugar identificable e nun tempo inmediato, está protagonizada por individuos correntes, reaproveita lendario clásico aínda que o revista de modernidade, que non ten por que ser necesariamente urbana, que é estupefaciente e moitas veces aterradora e aínda cómica, que a estrañeza que provoca cuestiona a realidade, é xenericamente transversal (parece un conto), breve na súa formulación e cun final climático e unha mensaxe sempre aleccionadora.

Da súa parte, Fito Rodríguez, ao ocuparse do lendario urbano, explica como este basea as súas estratexias nunha oralidade que seduce e persuade, como o rumor e os relatos orais queren ser cridos polo auditorio, como a oralidade implica tanto ao emisor coma ao transmisor e como, por esta vía, se crea unha comunidade que fai que ese rumor, crido e repetido, acabe apontoando estereotipos sociais previos, converténdose en analizadores sociais.

Cómpre, pois, achegarse a estas Lendas urbanas: mitos e ritos dos tempos modernos para mellor comprender estas lendas urbanas, modernas ou contemporáneas e descubrir os mecanismos que as orixinan, as rexen e as divulgan entre nós. Facelo da man destes rigorosos analistas ha ser o mellor seguro para informarse con acuidade.