Category Archives: Narrativa galega

Hai libros que avellentan mal, moi mal. Libros que no seu día puideron ter o seu aquel por mor do momento socioliterario no que xurdiron, pero que, vistos coa distancia balizadora que o tempo proporciona, hoxe non pasan de ser obras de interese ben discreto, pezas para curiosos, literatura de obsolescencia programada.

Este é o caso tanto de Homes de tras da Corda (1982) coma do seu xemelgo As pucharcas da lembranza (1986), libros de relatos da autoría de Carlos González Reigosa que agora reedita Xerais nun único volume baixo o título de Tras da Corda.

Coido que esta é a terceira vez que leo, ao completo, ambas as dúas obras. A primeira lectura tivo lugar hai exactamente un cuarto de século, cando quen isto escribe cursaba 3º de BUP. Un amigo matriculado en FP tiña que facer un traballo sobre elas e, sabedor da miña devoción letraferida, pediume axuda para saír do paso. Daquela primeira aproximación lembro a graza dos tipos populares descritos, a empatía lectora que en min provocaban o saber que formaban parte da miña mesma tribo mindoniense. Mais a escasa hermenéutica dun rapaz de dezasete anos alcanzábame xa para detectar a inxeleza evidente daquelas historias, o arquetípico das situacións e dos invididuos, o que, á fin, facía do conxunto unha narrativa liviá e accesible, pero falta de ambición.

O segundo recuncar neste mangado de contos produciuse no outono do 2006. Naquela altura recibira o encargo de levar a cabo unha escolma do mellor do relato galego do pasado século coa intención de realizar unha selecta que representase a nosa literatura na Feira do Libro da Habana, na que Galicia sería a cultura convidada en febreiro do 2007. Con tal motivo, relín novamente grande cantidade de textos narrativos de moi diversas xeracións, estilos, temáticas e autorías e, entre eles, xaora, achegueime coa mellor das vontades á contística de González Reigosa por ver se sequera unha das súas historias era merecente de figurar en tal escolleita selección. O resultado foi estrepitosamente infrutuoso, pois case vinte anos despois da primeira lectura facíanseme aínda máis visibles as eivas daquela escrita, que se compracía nas solucións diexéticas previsibles, nos diálogos fáciles e na iteración de motivos e recursos narratolóxicos. Conclusión: González Reigosa non figura na Antoloxía da narrativa galega que a Xunta de Galicia publicou aquel ano en dous volumes.

Leo agora, por terceira vez, estas narracións do escritor da Pastoriza e, moi ao meu pesar, confírmome na miña opinión: non hai nin unha soa liña en Homes de tras da Corda e As pucharcas da lembranza que non estivera xa, no esencial, debuxada —¡e con incomparable mestría!— en Fole e Cunqueiro. O recurso á literatura de tradición oral, a mestura do mistérico e o humorístico, o choque de mundos rururbano, todo e mais fora xa escrito xenialmente polo autor de Terra brava e mais o creador de Xente de aquí e de acolá.

Tras da Corda é un produto ecoico, epigonal, se se quere unha reescrita en homenaxe que non supera o modelo que imita, máis nada. Os que non leran os nosos clásicos amentados atoparán graza nas súas páxinas. Para os demais, unha recomendación: o seu tempo de lectura é ouro, non o malgasten. Hai obras ben interesantes no mercado, algunhas mesmo de novidade editorial no selo que ten a xenerosidade de acubillar os escritos deste narrador.

[Publicado nos xornais El Ideal Gallego, Diario de Ferrol, Diario de Arousa e Diario de Bergantiños, 22-4-2012]