Tabela dos libros. Novembro 2017

Co primeiro luns do mes, chega a nova Tabela dos Libros que ofrece a lista de títulos que Francisco Martínez Bouzas, Inma Otero Varela, Mario Regueira, Montse Pena Presas e eu estimamos como os máis recomendables entre os publicados nas últimas semanas.

Nota bene: Os máis recomendados obtivéronse a partir da suma dos votos de cada crític@ aplicando o seguinte baremo: 1º posto = 5 puntos, 2º posto = 4 puntos, 3º posto = 3 puntos e así sucesivamente.

Publicado en Literatura galega, Tabela dos Libros | Etiquetado , | Deixa un comentario

Memoria oxidada

“A memoria tamén se oxida/ pero existe”. Tal afirma a poeta Míriam Ferradáns en Nomes de fume, libro de versos co que gañou recentemente o Premio de Poesía Xosé María Pérez Parallé e que agora ve luz da man de Espiral Maior.

O volume ten algo de bautizo, pois é o primeiro que a súa autora ve saír do prelo, aínda que a súa poética ten sido recoñecida abondosamente este último lustro en diversos certames e pode atoparse tamén en revistas de referencia, poño por caso Dorna.

Mais se a andaina previa deixaba relampos de exquisita factura, este Nomes de fume vén confirmar un talento poético que se verte nun “universo de lume, fume e cinsas”, crónica de “o que foi. O que queda”, como lembra con tanta acuidade a prologuista do libro, a tamén magnífica poeta Dores Tembrás.

Os versos de Ferradáns convocan a memoria para adiviñar a verdade que esvaece. A invocación persegue as sombras, chama pola nebulosa e advirte que “o baleiro é forma”, mais un morfo elástico, que camaleoniza e esvara inasible. Ora é o recordo do ser querido que marchou para sempre, ora a casa matriz que, aínda arredada, se sente cosida a unha como por un cordón umbilical.

Dende o presente procúranse as ausencias, tentase o lembradoiro do que habitou a casa e hoxe son apenas suturas de visións doutrora. O corpo, o sangue, a tribo que xungue e permanece como nadir entre o caos dun hoxe avolto.

Hai morte e silencio e tacto e paus de ervella que se chantan no fondo da ánima nestes poemas. E un río translúcido que non acaba de deixar ver o seu fondo porque doen demasiado as lembranzas. Pero tamén tremeloce unha beleza serena na asunción da palabra, no oficio do verso para arroupar as cinsas, aprehender do que ardeu e do silencio, que é unha mentira, un feitizo que cómpre disolver: “o que non se pronuncia non existe”; por iso, di a voz, “eu pronuncio o teu nome de fume e pedra”.

Hai nestes Nomes de fume poemas de textura ben adelgazada, dísticos lenes que apousan nunha interrogación certeira que aforra máis verbas. Agora ben, ao seu pé hai tamén algún breve apuntamento de poema en prosa e algunhas outras composicións de alento máis sostido. Mais sexa unha ou outra a moldura, a dicción sostense no apositivo, na secuencia de imaxes encadeadas que non poucas veces paralelizan e gardan no seu ventre agochos de diálogo. O conxunto resultante é un balandro versal que sortea con fortuna as augas marusías e organiza a súa nave en sintagmas de quilla resistente e vela ben arborada, sumando ás súas cadernas boa madeira herdada doutros barcos líricos.

As dúas seccións nas que se estrutura o libro comparten temas e ton e, aínda que o posible detectar nesgos particulares en cada unha, participan ambas as dúas dunha mesma atmosfera de contemplación palpitante dun pasado que estende as súas espiñas cara ao presente, mais que nunca conseguirá apagar o amor, que é “salvaxe”, ese afecto proclamado no verso derradeiro: “aquí estarás a salvo”.

Que veñan moitos máis libros de Míriam Ferradáns e que nos sigan admirando con ese seu tempo amarelecido de “cóbados gastados” e “pés descalzos”, de “mans serenas” e “corpo lívido”, de aprendizaxe deses instantes pretéritos que tanto manca recordar pero tanto nos definen tamén.

[El Ideal Gallego e Diario de Ferrol, 16-7-2017]

Publicado en Crítica literaria, Poesía galega actual | Etiquetado , , , | Comentarios desactivados en Memoria oxidada

Outros sapos, outras sereas

Unha das sorpresas máis refrescantes desta fin de curso foi para min a lectura de Sapos e sereas, o volume de relatos co que se estrea Ana Cabaleiro, coñecida xornalista a quen debemos interesantes ensaios sobre contracultura e ciberactivismo artístico.

Catro contos e un epílogo constitúen a cerna deste libro que publica Galaxia, un mangado de narracións que entremesturan realismo e fantasía, reescribindo páxinas e historias que adquiren aquí novo e diverxente feitío.

“Crónica do poema estragado”, o primeiro dos relatos, é un conto de nadal a contracorrente. Tanto os escenarios coma os personaxes e, sobre todo, o propio fío da trama e a súa resolución reescriben o ideario tópico deste subxénero temático para virar a historia nun drama de tinturas kafkianas que arreda o lector da imaxe edulcorada da felicidade bouba desas festas.

“A noite que Lobo Feroz coñeceu a Groucho Marx” é unha ácida e moi divertida narración en contrafacta onde, servíndose dun imaxinario literario e mítico preestablecido, se argalla unha versión alternativa dos feitos que nos devolve unha historia da Caperuchiña nada inocente, que incorpora o icónico actor e comediante para ofrecer unha fusión creativa que reinventa diálogos, perspectivas e liñas de forza narrativas.

“Un mal paso” é talvez a historia de maior conflito social, pois achéganos a disolución dunha parella que remata nunha demanda por malos tratos que cursa o home protagonista contra a súa, ata entón, compañeira. Amais da reversión dos papeis nunha liña diferente á que confirman as estatísticas, a narración consegue transmitir a angustiosa perplexidade de quen se ve arrastrada por unha tan sutil como malévola presión psicolóxica, que acaba por empurrar polo cantil a serenidade da protagonista, xulgada policialmente nun xogo de aparencias que se presta para a reflexión sobre a complexidade deste tipo de circunstancias na nosa sociedade.

“Sapos e sereas” é o relato cunha estrutura novelesca máis ambiciosa, unha historia de amores e rancores, de idilios e vilanías que confronta o universo lendario das sereas co romanticismo fidalgo dos namoradeiros mozos nobres, creando un bucle de mundos que acaba por se converter nun espello das máis intensas paixóns humanas, nas que o rancor e, sobre todo, a vinganza devoran unha trama de feras traizóns.

O “Epílogo” que dá cabo ao libro non é propiamente tanto un conto coma unha sorte de manifesto ou invocación feminista, que reclama a estirpe das mulleres históricas que foron incomprendidas ou terxiversadas (Eva, Xudit, María Magdalena) para advertir ás mulleres actuais de que esa “herdanza” e o seu coñecemento ten de preparar a todas e cada unha para “saber que cando xa non teñas idade para os contos, cando xa teñas descuberto que os sapos non se bican, que os sapos só se tragan e que non é unha tarefa agradable, xa estarás preparada”.

Poderosa imaxinación, tempero narrativo, sensibilidade social e compromiso xenérico son algúns dos piares que sosteñen estes Sapos e sereas cos que Ana Cabaleiro desembarca con tan bo pé no eido da ficción en prosa. Que tras destas estimulantes historias veñan moitas outras e que nos deixen sempre tan feliz saibo.

[El Ideal Gallego e Diario de Ferrol, 9-7-2017]

Publicado en Crítica literaria, Narrativa galega actual, Sen clasificar | Etiquetado , , , , | Comentarios desactivados en Outros sapos, outras sereas